Nắng hạ thả từng sợi giòn tan lên cái sân gạch, tưởng như ta còn nghe được tiếng nắng vỡ vụn khi chạm phải nền gạch đỏ chói. Bây giờ mới là khoảng đầu hạ mà vài chú ve nhỡ thì đã đội đất trở dậy cất tiếng kêu râm ran ngoài vườn. So với cái nóng hầm hập ngoài kia thì có vẻ như bầu không khí trong nhà còn ngột ngạt hơn. Ở đằng phản có hai bóng người đang rì rầm to nhỏ, hình như họ đang bàn chuyện gì quan trọng lắm. 

Lanh cất tiếng mở lời:

– Thưa thầy, con chuẩn bị lên tỉnh để hoàn tất việc học. Trước là để con cố lấy tí chữ nghĩa về làng, sau là để con theo gót học hỏi cậu Nhật nhà mình. Nay con tới thăm thầy nốt lần cuối, ấy rồi để con yên tâm mà đi.

Ông Ngà nghe thấy thế, vội vàng xua tay:

– Ôi cậu cho tôi xin, cậu đến tạm biệt người thầy già này chứ có phải nói lời cuối đâu mà làm gì khách sáo thế. Người khác nghe được cậu nói thế kia rồi lại mang tiếng gở mồm gở miệng không?

Tiếng ve kêu râm ran lẩn quất đâu đó ngoài vườn rồi hòa vào tiếng gió reo xào xạc trên những rặng tre. Lanh vặn vẹo hai bàn tay, chết dở, việc có thế thôi mà cậu lại vạ miệng nói nhỡ. Chậc, chán thật đấy, ai đời tạm biệt mà lại nói để thăm thầy lần cuối như thế kia? Ông Ngà thấy cái bộ dạng khổ sở ấy của cậu thì thích chí lắm, ông ngồi cười khà khà, vỗ vai Lanh:

– Thôi, lần này tôi bỏ qua cho. Nhớ lấy, sau này đến nhà con gái người ta hỏi cưới thì cẩn thận hơn một tí, lời nói ra thì cũng phải suy đi tính lại, không có người nào dễ tính được như ông thầy này đâu.

– Vâng, thầy dạy phải ạ.

Ông Ngà để ý thấy cốc nước chè của Lanh đã cạn, ông đưa tay rót thêm vào cho người khách trẻ. Nhìn bộ dạng lóng nga lóng ngóng của Lanh, ý chừng ưng cái bụng lắm. Lanh không phải là một người xảo trá, cũng tạm tính được là người lanh lẹ. Tuy người học trò này của ông không hợp với quan lộ, nhưng cũng tính là một chàng rể tương lai đáng quý. Cô con gái rượu nhà ông ngày thường bất cẩn vụng về là thế, mà sao mắt nhìn người lại tốt đáo để, âu cũng là cái may. Lanh ngập ngừng nhìn ông Ngà, không hiểu sao lại thấy sờ sợ. Chẳng biết vì sao cậu lại sợ, có lẽ vì người mà cậu đang nói chuyện cùng là thầy của Nguyệt chứ không còn là thầy Ngà dạy cậu thuở nhỏ nữa.

– Con có sang đây mấy lần, nhưng không lần nào được gặp thầy. Nghe bảo mấy nay thầy bận bịu trên huyện suốt.

Ông Ngà nhâm nhi từng ngụm nước ngọt lành. Hương vối thơm ngát tỏa khắp gian phòng, tưởng chừng như mùi hương ấy có thể nhẹ nhàng len vào từng thớ thịt. Có khi vì nhẽ ấy mà người ta thường hay uống nước vối để thấy lòng mình thư thái, dám lắm chứ.

– Cậu Lanh này, vối nhà tôi ướp được mấy ngày hẵng còn đượm hương, thơm lắm.

Ngừng lại một lúc, ông mới nói tiếp. 

– Thứ cho tôi nói thẳng, cậu đừng giữ lại trong lòng. Cái gọi là quan huyện với chả lại quan trên tỉnh ấy à, rặt một lũ mục ruỗng hết rồi. Tôi cố nốt qua kỳ trăng này để giúp được thêm người nào thì giúp, rồi cũng nên nghỉ thôi cậu ạ. Khốn nạn, trời đang có dấu hiệu hạn hán, ấy thế mà mấy ông ấy làm đủ trò để vặt lại từng cân thóc một. Dân kêu ghê quá, thế là lại lôi tôi ra làm bia đỡ. Mấy nay mãi mới giải quyết xong hết việc.

Lanh lặng người, dường như cậu đã mang máng nhận ra thầy định nói gì với mình. Giọng ông Ngà vẫn vang lên đều đều trong căn phòng:

– Thế nên đừng dấn thân vào quan lộ làm gì. Thẳng thắn như cậu, mấy ông ấy lại ỷ lớn mà hà hiếp. Số cậu cũng chẳng phất lên bằng cái con đường ấy được đâu, ráng học lấy cái chữ cái nghĩa, rồi về làm nghề gõ đầu trẻ cũng được. Sống ở đời sao cho không thẹn với lòng là được, cậu ạ.

Hơn ai hết, ông Ngà là người hiểu rõ những góc tối trong cái chốn quan trường đầy rẫy thị phi này nhất. Ông lăn lộn trong cái chốn này hơn hai chục năm, nếu không dùng chút mưu kế cỏn con mà ông khổ sở lắm mới cóp nhặt được thì không khéo chính ông cũng đã sa lầy. Ông đã không thể cản thằng Nhật, thì chí ít ông cũng phải làm được điều gì đó cho cái Nguyệt. Cả đời này của ông, vậy là đủ rồi.

– Vâng, con nghe thầy.

Ấm chè tươi đã cạn non nửa. Ông Ngà như chợt nhớ ra điều gì, chợt reo lên một tiếng.

– À, suýt nữa tôi lại quên mất. Thế cậu tính bao giờ về lại nhà ra mắt?

Lanh tròn mắt ngạc nhiên:

– Thầy biết chuyện của con ạ?

Ông Ngà vỗ cái độp lên lưng cậu.

– Ôi dào, chuyện của cậu, ấy mà cả cái làng này lại biết. Cậu nghĩ cậu với nó thế thì giấu được với ai?

Đoạn, ông trông ra ngoài sân, gọi lớn:

– Nguyệt ơi, Nguyệt con ơi?

– Dạ vâng?

Cái Nguyệt mặt đỏ bừng chạy vội vào nhà nghe thầy sai bảo. Ông Ngà nhìn ra, quái lạ, hay là nó ốm?

– Này Nguyệt, sao mặt mũi lại đỏ thế kia? Con lại ốm trái gió trở trời hả?

Cô luống cuống giải thích:

– Con với con Làn vừa ở ngoài ao sen vào, chắc do giang nắng lâu quá ấy mà.

– Vậy vào bếp hãm giúp thầy ít trà mời khách, làm nhanh chân nhanh tay kẻo cậu Lanh đợi lâu.

Nói xong, ông lại quay ra Lanh mà cười tủm tỉm. 

– Hầy, chuyện con trẻ, lão già này chẳng chen được vào rồi.

Lanh mặt đỏ tía tai, chẳng khác Nguyệt lúc nãy là bao.

– Thầy cứ nói thế nào ấy chứ, cha mẹ đặt đâu con ngồi đấy đã là chuyện phải làm.

– Không, chuyện này thì cậu lầm rồi, tôi không có ý bắt ép con trẻ. Vả lại, sức tôi không đấu lại người trẻ các cậu.

Ngừng một chút để soạn lại mớ sổ sách trên bàn, rồi mới nói tiếp:

– Tôi cũng ngăn thằng Nhật mấy bận, cơ mà ý nó đã quyết. Nên là tôi chỉ trông vào cậu thôi, lỡ như tôi có về trời, cậu nhớ lo cho con Nguyệt. Vậy là đời tôi chỉ còn có vậy là xong, cậu giúp người thầy này được không? 

Lanh ngồi lặng ở đó, chẳng nói thêm điều gì. Ông Ngà còn dặn dò thêm vài việc nữa để cậu còn chuẩn bị lên đường. Dù gì chuyến này cũng là chuyến đi xa, ông không lo cho đứa học trò của mình làm sao được. Hai người cứ trò chuyện như vậy hồi lâu, đến khi để ý thời gian thì đã trưa trời trưa trật mất rồi. Lanh nhìn ra ngoài sân, chết dở, suýt nữa thì cậu bỏ lỡ mất chuyến cuối…

– Con xin phép thầy, sắp đến giờ lên đường, thầy cho phép con đi kẻo trễ ạ.

Ông Ngà vội vàng đứng dậy.

– Ô kìa, sao cậu không nói sớm? Để tôi tiễn cậu một đoạn, cũng như là mong cậu đi đường được chân cứng đá mềm.

Hai người vừa ra đến hiên nhà thì thấy Nguyệt lật đật từ bếp chạy lên. Ông vỗ vai Lanh, hầy, chuyện tụi trẻ con, ông nên để hai đứa nó nói chuyện riêng mới phải. Bỗng ông bất ngờ gọi với Nguyệt lại:

– Này Nguyệt con, cậu Lanh đi đường xa vất vả, con lại tiễn cậu về một đoạn cho thầy. Còn cậu hôm nào rảnh nhớ lại nhà.

Lanh cười xởi lởi:

– Vâng, hôm nào rỗi con lại lên thăm thầy.

Ông như chợt nhớ ra điều gì, vỗ vào vai cậu mà nói khẽ:

– Tôi vẫn mong lần sau cậu tới đây lại gọi tôi là thầy vì tôi là thầy đẻ con Nguyệt, chứ không phải vì tôi là thầy dạy của cậu nữa. 

Lanh khấp khởi mừng thầm, lòng vui như mở cờ trong bụng. Gió khẽ thổi qua những kẽ lá, đám sen trong hồ tỏa hương thơm ngát. Lanh quay lại, nhìn vào người thầy đã dạy dỗ mình suốt cả thời thơ ấu, chợt thấy lòng như nghẹn lại.

– Vâng, con xin nghe thầy.

0

0