Slide 1
previous arrow
next arrow

16462-chuong-11

Trường bắn

Mặt trời chưa ló dạng đã thấy A Tề cùng sứ thần các nước lân bang tề tựu đầy đủ ở trường săn. Một đài Tế Thiên cao lớn như một cái chảo khổng lồ được bố trí ngay giữa trường săn. Các vị quan thần Đại Việt cân đai áo mão chỉnh tề, đứng nép sang hai bên nghênh đón Tân đế. Sứ thần các nước lần lượt tiến vào khu đại lễ nằm phía bên hông đài Tế Thiên. Trên đài Tế Thiên đặt một cái trống đồng lớn bên cánh tả, bốn góc dưới chân đài dựng bốn cái chảo đồng lớn, bên trong còn nhen một đốm lửa to, khói bốc ngộp trời, lửa nóng xung thiên. Cánh hữu cắm một lá cờ sơn hà cỡ đại, dưới chân cờ cột một con ngựa trắng. Chính giữa đài bày trí một cái bàn to, bên trên đặt một lư hương bằng đồng cùng vài món ăn được trình bày công phu, đẹp mắt.

Từ sau hôm náo loạn ở điện Phụng Thiên, sứ Bắc nhiều lần mượn cớ đường xa vất vả, cần nghỉ ngơi nhiều để thoái thác việc lên triều Đại Việt nghị sự. Chuyện vàng tiến cống cũng vì vậy mà không đề cập đến nữa. Sự im lặng hiếm có của A Tề nhìn từ bên ngoài có thể là “sóng yên biển lặng” nhưng thâm sâu bên trong có bao nhiêu cơn sóng ngầm thật sự khó đoán. Vua tôi Đại Việt đối với chuyện này tuy có vui mừng nhưng cũng mấy phần âu lo. Kẻ có thể khiến hoàng thượng Đại Minh sủng tín giao phó trọng trách thì không thể là kẻ tầm thường. Chính vì sự không tầm thường này mà Nguyễn Trãi phải an bài một trận náo loạn ở điện Phụng Thiên cốt để sứ Bắc “nghỉ ngơi” vài ngày, vua tôi Đại Việt cũng có thêm chút thời gian trù hoạch riêng chuyện lượng vàng tuế cống. Mà thật ra không chỉ riêng việc này không, Nguyễn Trãi biết rõ con người A Tề tuy gian dối, giảo hoạt nhưng lại là kẻ nhát gan, sợ chuyện. Nếu bị ai đó dọa một phen thất kinh hồn vía thì sẽ không dám giở thói càn quấy, hạ bớt khí phách ngông cuồng của y đồng thời cũng giữ chân y được vài hôm để Trãi tiện bề tra rõ chuyện mua bán cống phẩm kia.

Tề sứ Đại Việt nhưng chân chưa đặt lên đất Đại Việt đã có một lượng lớn cống phẩm bày bán ở chợ Đông Kinh thì kẻ móc nối với A Tề ắt hẳn thân phận không đơn giản. Triều đình còn đương trong buổi đầu kiến thiết đã có sâu mọt nhũng nhiễu từ bên trong chỉ tổ hại con dân Đại Việt đã khổ càng thêm khổ. Việc này thuận lợi cũng phải kể ơn Đại tư đồ. Nhờ sự nóng tính của ông mà Trãi có thể thuận lợi “mượn nước đẩy thuyền”, không phải vắt óc trù hoạch đã thu được kết quả bất ngờ.

Tuy việc cố ý làm chậm trễ sứ Bắc là lòng Trãi muốn nhưng cũng chỉ kéo dài được ba hôm. Hôm nay là lễ Tế Thiên, sứ Bắc dù muốn dù không cũng chẳng dám thoái thác xin vắng mặt. Chuyện trong phận sự thì buộc lòng phải làm.

***

Giờ lành đã điểm, đài Tế Thiên vang lên những tiếng trống đầu tiên. Mặt trời còn say giấc nồng dường như cũng bị tiếng trống lay tỉnh, vội vàng thả rơi mấy vạt nắng xuống đất, xuyên qua kẽ lá chiếu thẳng vào con mắt rồng thếp vàng trên kiệu vua. Hoàng đế Nguyên Long bước xuống kiệu, trịnh trọng gói nhỏ bước chân chậm rãi tiến về phía đài tế Thiên.

Mỗi bước chân vua đặt lên bậc thang của đài là một tiếng trống vang trời trỗi dậy. Nguyễn Cung cầm theo một cái hộp gỗ xà cừ chạm khắc rồng đi sau hoàng đế. Vua lên đến đài Tế Thiên, bá quan đồng loạt quỳ xuống, vái lạy trời đất. Không khí vô cùng trang nghiêm, kính lễ. Vua thắp ba nén hương lớn vào lư đồng rồi đứng giữa đài, dõng dạc: “Trẫm nghe mệnh Trời, phụng ứng hoàng mệnh kế Thiên lập cực, phủ ngự hoàn khu, mậu long quốc bổn. Nay trên đài Tế Thiên tải kê điển lễ, nguyện hết lòng kế tục tổ tiên, dốc lòng chăm lo bách tính. Giữ gìn tông miếu họ Lê đời đời hưng thịnh… Từ nay xin nguyện giữ gìn giang san xã tắc, trước đài Tế Thiên thể hiện tấm lòng “quân – thần chi đạo” uống máu ngựa trắng, tế thần kỳ lập lời thề trọn đời bảo an dân nước”.

Vua dứt câu thệ, bá quan đồng loạt quỳ lạy. Nguyễn Cung vừa thấy vua đánh ánh mắt về phía mình thì hiểu ý, đặt chiếc hộp gỗ trên tay lên bàn rồi lui về phía sau lưng vua, quỳ gối lễ bái cùng bá quan. Ba hồi trống lệnh vang dội như trống trận, chấn nát không gian. Hồi trống vừa dứt, gã đao phủ vung mạnh một đao chém xuống. Ngựa trắng hí lên một tiếng thì im bặt, đầu lìa khỏi thân – dứt khoát. Máu ngựa trắng bắn lên cao, một nửa tạt hết lên lá cờ sơn hà, một nửa văng tung tóe vào bốn chảo lửa lớn. Máu nhảy vào lửa, lửa cháy càng đượm, mang theo cả mùi tanh nồng. Khói bốc nghi ngút – nóng rực. Khung cảnh trường săn bấy giờ không khác gì không khí một buổi xuất chinh. Lê Sát tức cảnh cảm khái, máu võ tướng trong người càng như sôi sục. Không đợi hoàng đế lên tiếng đã hạ lệnh nổi thêm ba hồi trống. Trống nổi dồn dập, gió thổi mịt mù. Khói từ chảo đồng nương theo gió bay nghi ngút. Trong màn khói bay ấy, phất phơ tà áo thị nữ đang chậm rãi bưng một chén máu đầy bước từng bước lên đài Tế Thiên kính dâng:

– Muôn tâu Bệ hạ, máu ngựa trắng đã sẵn sàng!

Vua nhìn chén máu, một mùi tanh xông lên đến tận óc. Vua cắn chặt răng, vô thức bấu bặt tay vào đùi, bất động. Sát nhìn vua, đợi mãi chẳng nghe vua ra lệnh bèn khó chịu, gắt nhẹ:

– Bệ hạ! Xin mời Bệ hạ tiếp tục chủ trì nghi thức “uống máu ngựa trắng”.

Sát vừa nói vừa cố ý nhấn mạnh bốn chữ “uống máu ngựa trắng” nửa như nhắc nhở nửa tựa răn đe. Chữ theo tiếng gió chui vào tai vua tựa sét giáng ngang tai. Vua rùng mình một cái, đón lấy chén máu tanh nồng, trực tiếp uống một ngụm lớn. Máu theo miệng trôi qua cổ họng, chui xuống dạ dày… máu chui đến đâu, vua càng bấu chặt đùi mình đến đó. Đến khi nuốt được thứ tanh nồng đó vào miệng, vua mới thả tay khỏi áo, dùng ống tay áo quẹt ngang miệng lau đi mấy giọt máu còn vương trên đó như thể lau luôn cả những cảm xúc hỗn độn ngập dâng trong lồng ngực.

Vua uống xong chén máu, đưa ngay cho Sát, giọng nghiêm cẩn:

– Trẫm trước đài Tế Thiên nguyện uống máu ngựa trắng giữ trọn lời thệ với non sông. Các khanh đều là tôi trung lương đống cũng nên vì núi sông vẹn lòng gìn giữ tấm lòng trung trinh này đi!

Lời vua có phân nặng nhẹ. Nghe qua chỉ thấy thâm tình, nể trọng nhưng bên trong còn hàm chứa nhiều lời nhắc nhở Sát phải giữ lòng trung của bề tôi. Sát tuy xuất thân võ biền nhưng đôi tai còn tinh anh lắm, chưa đến mức không nghe ra lòng vua. Ngặt nỗi giữa chốn đông người, sứ thần các nước tề tựu đông đủ, dẫu Sát có khó chịu trong lòng cũng nào dám để ra mặt.

Sát nhíu mày, cầm chén máu tanh nồng trên tay, liếc mắt xuống dưới đài đã thấy bá quan đứng dậy tự lúc nào. Trãi đứng đầu hàng quan văn, tay vuốt chòm râu lão xoáy mắt lên đài. Sát chạm mắt Trãi rồi nhìn sang vua, nghĩ ngợi hồi lâu mới ra lệnh tì nữ dâng cho các vị công thần mỗi người một chung máu ngựa. Các vị quan thần ai nấy nhìn chung máu ngựa cũng hồn bay phách lạc. Người quen máu tanh nơi sa trường thì thống khoái hơn, chỉ nhìn rồi cười lớn. Nhưng mấy vị quan thần quen mùi bút mực lại có phần khó chịu, thi nhau nhíu mày, có người lấy tay quện vào mũi mấy cái như cố che đậy cảm giác khó chịu.

Bên phía khu đại lễ dành cho khách, các vị sứ thần lại vô cùng hào hứng. Từ xưa đến nay, phàm là lễ Tế Thiên đều được tổ chức trịnh trọng ở những đài, điện riêng biệt. Không khí tuy tôn nghiêm nhưng lại vô cùng quy củ. Lần đầu tiên họ được chứng kiến lễ Tế Thiên ở trường săn lại còn cả uống máu ngựa tế thần kỳ… một màn diễn thống khoái như vậy được tận mục sở thị quả đúng là không uổng phí.

Mặt trời dần lên cao, không khí càng ngột ngạt. Lá cờ lớn tắm máu dưới ánh mặt trời càng dậy mùi tanh nồng. Sát cầm chén máu, không nói nửa lời đã uống cạn. Bên dưới đài, bá quan mỗi người một chung máu cũng tuần tự uống sạch. Môi ai cũng bị máu nhuộm đỏ. Có người rùng mình lấy ống tay áo lau vội vàng, có người tùy tiện quệt tay ngang miệng như thể vừa trải qua kiếp nạn lớn. Có người sảng khoái đến mức đánh “khà” một tiếng rõ to như thể vừa mới được thưởng thức mỹ vị nhân gian. Tình cảnh đại lễ Tế Thiên lúc này đúng là mỗi người mỗi vẻ, sinh động vô cùng. A Tề vẫn yên lặng đứng trong đoàn sứ thần quan sát, mắt không rời khỏi vị hoàng đế nhỏ trên đài.

Lễ Tế Thiên diễn ra từ sáng sớm, đến giữa trưa nắng cũng lên cao. Phần nghi thức “tế thần kỳ” coi như đã xong, nhưng còn rất nhiều phần lễ cần phải làm đúng tuần tự. Mỗi một nghi lễ đều hàm chứa rất nhiều ý nghĩa nhưng chung quy cũng đều thể hiện lòng hiếu tháo của vua. Vua vốn do Trời chọn, được tổ tông tin tưởng giao phó trọng trách giang san nên trong phần lễ tạ ơn Trời đất, tông tổ này càng phải làm cho rõ ràng, cho trịnh trọng mới tỏ được lòng tôn kính.

Sau hoàng loạt các nghi thức lễ bái Trời đất, tông tổ hết quỳ đến lạy thay phiên liên tục thì hoàng đế nhỏ cũng thấm mệt, bước chân bắt đầu loạng choạng, người đổ về sau. Bộ Cổn phục trên người càng có vẻ nặng nề hơn cứ nương theo bóng lưng hoàng đế kéo ghì người xuống. Toàn thân vua nóng ran, mặt xanh môi tái, nhợt nhạt không cắt ra hột máu xem chừng sắp ngất đến nơi. Nguyễn Cung từ phía sau lưng, đưa lồng ngực ra làm lá chắn cho vua đổ người về sau khỏi ngã. Dáng vua thấp bé, lại có thân hình cao lớn của Cung chặn lại nên từ dưới đài nhìn lên sẽ khó thấy ra điều bất ổn. Họa chăng chỉ thấy một tên quan nội thị đứng sát sau lưng vua cản trở việc vua tế lễ. Sát đứng đầu hàng quan võ, cũng là vị trí gần đài Tế Thiên nhất nhưng cũng chỉ thấy Nguyễn Cung xấc xược đứng sau lưng vua chớ nào hay biết hoàng đế nhỏ đang lên cơn sốt.

Lễ bái tế đi được quá nửa thì cũng đến lúc tế “kim sách” dâng lên Thái miếu. Trên đài lúc này chỉ còn mỗi vua và Cung, dưới đài các quan đã quỳ mọp xuống đất, cúi đầu chờ sẵn. Cung nhân cớ này đỡ vua quỳ xuống. Vua vừa hạ gối xuống đất, người đã đổ hẳn xuống, đầu đập xuống đất kêu một tiếng rõ vang, đôi mắt nhắm nghiền, hai tay lẩy bẩy. Cung giữ nguyên tư thế đỡ vua, ghì sát người bên cạnh lí nhí “Bệ hạ. Bệ hạ! Người cố thêm một chút. Bệ hạ! Bệ hạ tuyên đọc lời thệ đi bệ hạ. Có vậy mới kết thúc nghi lễ được. Bệ hạ!”. Cung vừa dứt tiếng, cơ thể bé nhỏ bên cạnh cũng khẽ nhúc nhích. Vua lấy sức, thở mạnh một hơi, ngẩng đầu nhìn bàn Tế Thiên trước mắt, cúi đầu bái lạy ba lạy:

– Trẫm hôm nay Tế Thiên trước bố cáo Thiên hạ, hàm sứ văn tri; sau cẩn cáo thiên địa, xã tắc, tông miếu. Phần lễ đã trọn nay xin phép thiên địa, xã tắc, tông miếu mang kim sách về Thái miếu dâng lên thờ phụng để tự mình nhắc nhở, lấy những lời dạy của tổ tông làm răn đe ngày ngày giữ mình nghiêm cẩn, chăm lo dân quốc thái an, đời đời no ấm.

Lời vua vừa dứt, bá quan đồng loạt cúi lạy, kính cẩn thiên địa, tông miếu. Nguyễn Cung đỡ vua đứng dậy, ra hiệu cho vài thị nữ cùng quan nội thị vội vã tiến lên đài Tế Thiên, đỡ lấy hộp gỗ bỏ lên một cái mâm vàng, đứng sang bên đợi lệnh. Vua nhắm nghiền mắt, mồ hôi từ trên trán đổ xuống cổ, vai áo làm cơ thể thêm ngột ngạt. Nguyễn Cung vừa đỡ vua vừa nhắc chừng “Bệ hạ! Xong rồi”. Vua nghe nhắc, người cũng tỉnh táo hơn, cố gượng người đứng thẳng lưng nhìn khắp một lượt bá quan đang quỳ bên dưới rồi chậm rãi bước từng bước nhỏ xuống đài. Bậc thang đài Tế Thiên có chín bậc, mỗi bậc vua bước xuống một bậc là người lại đổ về trước một chút, loạng choạng. Và trong mỗi nhịp chân loạng choạng ấy lại rỉ ra vài giọt mồ hôi. Nguyễn Cung bên cạnh lại như cảm nhận thêm mỗi bận mồ hôi đổ là đôi tay vua thêm phần run rẩy. Chín bậc thang cứ vì vậy mà tuần tự hứng trọn những giọt mồ hôi như nước mắt của “rồng”.

Vật trong hộp gỗ mà Nguyễn Cung cầm là một quyển sách chỉ có hai trang được đúc bằng vàng rồng, tên gọi “kim sách”. Trong sách khắc lời răn dạy của tổ tiên họ Lê và cả những lời dạy mà Thái Tổ để lại cho vua. Sau lễ Tế Thiên, vua phải thể hiện trung hiếu bằng cách mang “kim sách” về Thái miếu dâng lên hương án tông tổ, kính cẩn thờ phụng cho con cháu đời đời hương khói. Đây cũng là một phần của nghi lễ Tế Thiên.

***

Lễ Tế Thiên kết thúc, các vị sứ thần và bá quan được sắp xếp đến điện Càn Đức dùng tiệc. Cả buổi sáng đại lễ, ai nấy cũng mệt nên ráo riết về điện Càn Đức cốt để có chỗ nghỉ ngơi. Duy có mỗi sứ Bắc A Tề vẫn thản nhiên như không, chẳng buồn dợm bước. Hai tay vẫn chắp sau lưng, trầm tư ngẫm nghĩ. Tên tùy tùng của A Tề nhìn từng tốp người rời khỏi trường săn đến khi cả không gian chỉ còn A Tề và y thì có hơi sốt ruột, bèn tiến đến bên cạnh gọi khẽ:

– Đại nhân, người đi hết rồi!

– Ta biết.

– Vậy chúng ta có đến điện Càn Đức không?

– Có.

A Tề trả lời xong, dường như nghĩ ra gì, không chờ tên tùy tùng hỏi tiếp đã vội vã lên tiếng:

– Chuyện lượng vàng tiến cống… có lẽ không ép được Đại Việt rồi!

– Đại nhân, vậy giờ tính sao?

A Tề thở mạnh một hơi, nhăn vầng trán:

– Bọn Đại Việt này vốn dĩ ngoan cố nên không thể làm căng với chúng. Có điều, chúng đương kiến thiết đất nước nên sẽ chọn cách “dĩ hòa vi quý” với ta. Nếu đã vậy thì ta lùi một bước vậy.

– Đại nhân, như vậy… hời cho chúng rồi!

– Ta nói lùi một bước nhưng không có nói sẽ cho chúng được lợi mà. Chúng thích tiến cống theo năm Hồng Võ thì ta… sẽ cho chúng một điều kiện…

– Một điều kiện?

A Tề không đáp lại, chỉ cười lớn một tiếng hòa âm giọng của y vào tiếng gió, tô lên trong không gian một loại âm thanh đặc sệt như thể báo hiệu cho một sự chết chóc bắt đầu…